خاموشی ماینرهای غیرمجاز ۱۹ دی و کاهش بار شبکه برق
بررسیهای کارشناسی نشان میدهد خاموشی گسترده ماینرهای غیرمجاز در تاریخ ۱۹ دی ۱۴۰۴، حداقل ۱۳۰۰ مگاوات از بار پایه شبکه برق کشور را کاهش داد؛ رقمی که معادل تامین برق یک شهر متوسط ایرانی است. وزارت نیرو اعلام کرده است که این کاهش بار با قطعی گسترده اینترنت و خاموش شدن مزارع استخراج رمزارزهای غیرمجاز محقق شد. این اقدام در حالی رخ داد که پیامدهای آن فراتر از مرزهای ایران بود و هشریت جهانی بیتکوین در همان روز از ۴۵۰ به ۴۰۶ اگزاهش سقوط کرد؛ یعنی حدود ۱۰ درصد از قدرت محاسباتی شبکه جهانی از دست رفت.
ایران بهعنوان بازیگر اثرگذار در ماینینگ جهانی
این افت تاریخی نشان میدهد ایران با سهم حدود ۵ درصدی در استخراج جهانی بیتکوین، نه یک بازیگر حاشیهای، بلکه یک «قدرت ماینینگی» اثرگذار در معادلات انرژی و رمزارز جهان است. این موضوع اهمیت ماینینگ غیرمجاز را از منظر امنیت انرژی و اقتصاد ملی برجستهتر میکند؛ چرا که خاموشی یک روزه ماینرها میتواند شبکه برق کشور را نجات دهد و در مقابل، روشن شدن دوباره آنها، فشار مضاعف بر شبکه و افزایش مصرف انرژی را به دنبال دارد.
شبکه زیرزمینی ماینینگ و ابعاد مصرف انرژی
آمارهای رسمی نشان میدهد دستکم ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز در ۷۰ تا ۸۰ هزار مزرعه زیرزمینی در ایران فعال است. توان لحظهای این شبکه زیرزمینی بین ۲۰۰۰ تا ۲۴۰۰ مگاوات برآورد میشود؛ رقمی نزدیک به ظرفیت تولید دو نیروگاه اتمی بوشهر. نکته نگرانکنندهتر این است که حدود ۲۵ درصد از استخراجها حتی پس از کنتور نیز انجام میشود؛ یعنی با مقایسه دادههای فیدرهای اصلی و کنتورهای هوشمند، مشخص شده که بخش قابلتوجهی از ماینینگ در سایه و خارج از ابزارهای اندازهگیری رسمی قرار دارد.
در این میان، برخی مزارع از دستگاههای قدیمی و پرمصرف استفاده میکنند که به دلیل عدم ثبت رسمی یا خرید غیرقانونی، شناسایی آنها دشوار است. همچنین شواهدی وجود دارد که برخی مزرعهها به جای برق شبکه، از گاز یا گازوئیل استفاده میکنند و برخی دیگر از اینترنت ماهوارهای مانند استارلینک برای اتصال بهره میبرند که نظارت مبتنی بر قطعی اینترنت را بیاثر میکند.
مصرف انرژی ماینینگ و پیامدهای اقتصادی
هر بیتکوین استخراجشده در ایران به طور متوسط ۱۳۰۰ مگاواتساعت انرژی در سال مصرف میکند. با احتساب بار خنککننده مزارع، این رقم به حدود ۲۰ میلیارد کیلوواتساعت در سال میرسد؛ معادل ۵ درصد کل انرژی کشور و حدود ۱۳.۷ میلیون لیتر گازوئیل در هر شبانهروز. این آمار نشان میدهد ماینینگ غیرمجاز بهعنوان یک «صنعت انرژیخو» با تأثیر مستقیم بر امنیت ملی و اقتصاد انرژی ایران شناخته میشود و نمیتوان آن را صرفاً یک فعالیت حاشیهای دانست.
درسهای قطعی اینترنت در جنگ اخیر و پیامدهای جهانی
قطعی اینترنت در جنگ ۱۲ روزه نیز نشان داد که خروج ماینرهای ایران از شبکه جهانی، باعث کاهش سختی شبکه بیتکوین و افزایش سود ماینرهای دیگر کشورها شد. پس از وصل اینترنت، بازگشت ماینرهای ایرانی به شبکه، پیک هشریت و افزایش مجدد سختی را به همراه داشت. این تجربه، نقش ایران را به عنوان یک «شوکهکننده» مؤثر در بازار جهانی ماینینگ تثبیت کرد.
مسیر پیشرو؛ از خاموشی اضطراری تا ساماندهی قانونی
خاموشی اینترنت و ماینرها در ۱۹ دی اگرچه در کاهش بار شبکه برق مؤثر بود، اما تحلیلگران تاکید میکنند این اقدام نمیتواند راهحل پایدار باشد. تا زمانی که ماینینگ در ایران زیرزمینی و خارج از چارچوب قانونی باقی بماند، چرخه «نظارت–فرار–اتلاف انرژی» ادامه خواهد داشت. با این حال، ایجاد بستر شفاف، جذب سرمایه رسمی و استفاده از انرژی مازاد میتواند ماینینگ را از تهدید به فرصت تبدیل کند و همزمان به حفظ انرژی و ارزشآفرینی کمک کند.
**مسعود کریمی**
دبیر سرویس فناوریهای نوظهور
مسعود کریمی تحلیلگر فناوری، نویسنده و روزنامهنگار حوزه تکنولوژی با بیش از هشت سال تجربه حرفهای در زمینه پوشش تحولات فناوریهای نوین، هوش مصنوعی و برنامهنویسی است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل روندهای نوظهور در دنیای فناوری، بررسی تأثیرات اجتماعی هوش مصنوعی و پوشش رویدادهای مهم حوزه تکنولوژی میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی مهندسی نرمافزار از دانشگاه علم و صنعت ایران است. در دوران تحصیل، علاوه بر دروس دانشگاهی، به صورت خودآموز به یادگیری مباحث نوین در حوزه هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و برنامهنویسی پیشرفته پرداخته و در چندین دوره تخصصی مرتبط با فناوریهای نوظهور شرکت کرده است.
**سوابق حرفهای**
کریمی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۶ با راهاندازی یک وبلاگ شخصی در زمینه تحلیل فناوریهای نوین آغاز کرد. در آن وبلاگ، به بررسی موضوعاتی مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و تحولات دنیای برنامهنویسی میپرداخت که با استقبال جامعه فناوری کشور مواجه شد.
پس از کسب تجربه و شناخته شدن در محافل تخصصی، به عنوان نویسنده و تحلیلگر با چندین مجله و وبسایت معتبر حوزه تکنولوژی همکاری کرد. وی در این دوران موفق به تولید دهها مقاله تحلیلی و گزارش تخصصی درباره جدیدترین دستاوردهای فناوری جهان شد.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله تکنولوژی آپلود پیوسته و اکنون به عنوان دبیر سرویس فناوریهای نوظهور در این رسانه فعالیت میکند. در این مسئولیت، تیم نویسندگان و تحلیلگران این حوزه را رهبری کرده و بر تولید محتوای تخصصی درباره هوش مصنوعی، فناوریهای دیجیتال، سختافزار، نرمافزار و تحولات صنعت فناوری نظارت دارد.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی کریمی در تحلیل روندهای فناوریهای نوظهور، بررسی تحولات هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، پوشش رویدادهای مهم صنعت تکنولوژی و گزارشنویسی تحلیلی است. وی همچنین در زمینه فناوریهای سختافزاری، گوشیهای هوشمند، کنسولهای بازی و تحولات دیجیتال تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد کریمی در تحلیل فناوری مبتنی بر پایش مستمر منابع معتبر جهانی، اعتبارسنجی اخبار و اطلاعات، ترجمه دقیق مفاهیم تخصصی به زبانی ساده و قابل فهم برای مخاطب عمومی است. وی در تحلیلهای خود بر تفکیک دقیق واقعیتها از شایعات، بررسی تأثیرات اجتماعی فناوری و پرهیز از بزرگنمایی دستاوردها تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران فناوری ایران است و در چندین همایش و رویداد تخصصی حوزه فناوری به عنوان کارشناس و تحلیلگر مشارکت داشته است.
