پژوهش نوین در صنعت برق
رساله دکتری شهرزاد فلاحتنژاد با عنوان «تشخیص اشیای کوچک در تصاویر پهپادی مبتنی بر فراتفکیکپذیری تصویری با نگاه کاربردی در صنعت برق» با حمایت بنیاد ملی علم ایران انجام شد و توانست راهکاری نوین برای ارتقای دقت بازرسی خطوط انتقال و فوقتوزیع برق ارائه دهد.
اهمیت تشخیص دقیق عیوب خطوط برق
خطوط انتقال برق بهعنوان شریان اصلی انتقال انرژی از نیروگاهها به مصرفکنندگان، همواره در معرض آسیبهای محیطی مانند طوفان، یخبندان، صاعقه و برخورد پرندگان قرار دارند. هرگونه نقص یا اتصال کوتاه در این خطوط میتواند خسارتهای اقتصادی سنگین و اختلال در زندگی روزمره مردم ایجاد کند. به همین دلیل، بازرسی دورهای خطوط برق ضرورتی اجتنابناپذیر است.
محدودیت روشهای سنتی بازرسی
در گذشته، بررسی دکلها بهصورت صعودی و توسط تکنسینها انجام میشد که علاوه بر خطرات انسانی، نیازمند قطع جریان برق بود و خسارات مالی و فنی به همراه داشت. همچنین دید محدود کارشناسان و احتمال خطاهای انسانی، دقت این روش را کاهش میداد.
نقش پهپادها در صنعت برق
در سالهای اخیر، استفاده از پهپادها برای بازرسی خطوط برق بهعنوان روشی ایمنتر و سریعتر مورد توجه قرار گرفته است. پهپادها تصاویر متعددی از دکلها ثبت میکنند، اما تحلیل دستی حجم بالای این تصاویر زمانبر و مستعد خطاست. از این رو، بهرهگیری از هوش مصنوعی و یادگیری عمیق برای تحلیل خودکار تصاویر به یک ضرورت تبدیل شده است.
نوآوری در تشخیص عیوب کوچک
فلاحتنژاد توضیح داد که شبکههای یادگیری عمیق موجود در تشخیص عیوب بسیار کوچک مانند کسری پیچومهره یا نقص اشپیل عملکرد مناسبی ندارند، زیرا این عیوب کمتر از یک درصد از کل پیکسلهای تصویر پهپادی را تشکیل میدهند. برای رفع این مشکل، در این پژوهش از فراتفکیکپذیری تصویری استفاده شد تا وضوح مؤثر تصاویر افزایش یابد و قابلیت تشخیص عیوب کوچک بهبود پیدا کند.
الگوریتم پیشنهادی و نتایج
مدل طراحیشده شامل دو شبکه یادگیری عمیق است:
- شبکهای برای افزایش وضوح تصاویر (فراتفکیکپذیری)
- شبکهای برای تشخیص اشیای کوچک
این دو شبکه بهصورت سرتاسری آموزش داده شده و با بازخورد متقابل عملکرد یکدیگر را ارتقا دادهاند. نتایج نشان داد این الگوریتم توانسته عیوب کوچک خطوط برق در چندین استان کشور را با دقت بالا شناسایی کند و از بروز خاموشیها و خسارات اقتصادی جلوگیری نماید.
جمعبندی
پژوهش انجامشده نشان میدهد که ترکیب پهپادها و هوش مصنوعی میتواند تحولی بزرگ در صنعت برق ایجاد کند. افزایش دقت تشخیص عیوب خطوط برق نهتنها امنیت شبکه انتقال را تضمین میکند، بلکه هزینههای اقتصادی ناشی از خاموشیها را نیز بهطور قابل توجهی کاهش میدهد. این دستاورد میتواند الگویی برای توسعه فناوریهای نوین در سایر صنایع زیرساختی کشور باشد.
**مسعود کریمی**
دبیر سرویس فناوریهای نوظهور
مسعود کریمی تحلیلگر فناوری، نویسنده و روزنامهنگار حوزه تکنولوژی با بیش از هشت سال تجربه حرفهای در زمینه پوشش تحولات فناوریهای نوین، هوش مصنوعی و برنامهنویسی است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل روندهای نوظهور در دنیای فناوری، بررسی تأثیرات اجتماعی هوش مصنوعی و پوشش رویدادهای مهم حوزه تکنولوژی میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی مهندسی نرمافزار از دانشگاه علم و صنعت ایران است. در دوران تحصیل، علاوه بر دروس دانشگاهی، به صورت خودآموز به یادگیری مباحث نوین در حوزه هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و برنامهنویسی پیشرفته پرداخته و در چندین دوره تخصصی مرتبط با فناوریهای نوظهور شرکت کرده است.
**سوابق حرفهای**
کریمی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۶ با راهاندازی یک وبلاگ شخصی در زمینه تحلیل فناوریهای نوین آغاز کرد. در آن وبلاگ، به بررسی موضوعاتی مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و تحولات دنیای برنامهنویسی میپرداخت که با استقبال جامعه فناوری کشور مواجه شد.
پس از کسب تجربه و شناخته شدن در محافل تخصصی، به عنوان نویسنده و تحلیلگر با چندین مجله و وبسایت معتبر حوزه تکنولوژی همکاری کرد. وی در این دوران موفق به تولید دهها مقاله تحلیلی و گزارش تخصصی درباره جدیدترین دستاوردهای فناوری جهان شد.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله تکنولوژی آپلود پیوسته و اکنون به عنوان دبیر سرویس فناوریهای نوظهور در این رسانه فعالیت میکند. در این مسئولیت، تیم نویسندگان و تحلیلگران این حوزه را رهبری کرده و بر تولید محتوای تخصصی درباره هوش مصنوعی، فناوریهای دیجیتال، سختافزار، نرمافزار و تحولات صنعت فناوری نظارت دارد.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی کریمی در تحلیل روندهای فناوریهای نوظهور، بررسی تحولات هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، پوشش رویدادهای مهم صنعت تکنولوژی و گزارشنویسی تحلیلی است. وی همچنین در زمینه فناوریهای سختافزاری، گوشیهای هوشمند، کنسولهای بازی و تحولات دیجیتال تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد کریمی در تحلیل فناوری مبتنی بر پایش مستمر منابع معتبر جهانی، اعتبارسنجی اخبار و اطلاعات، ترجمه دقیق مفاهیم تخصصی به زبانی ساده و قابل فهم برای مخاطب عمومی است. وی در تحلیلهای خود بر تفکیک دقیق واقعیتها از شایعات، بررسی تأثیرات اجتماعی فناوری و پرهیز از بزرگنمایی دستاوردها تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران فناوری ایران است و در چندین همایش و رویداد تخصصی حوزه فناوری به عنوان کارشناس و تحلیلگر مشارکت داشته است.
