شرکت چینی DeepSeek در مقالهای که روز ۲۶ شهریور ۱۴۰۴ در نشریه علمی Nature منتشر شد، اعلام کرد هزینه آموزش مدل استدلالی R1 آنها تنها ۲۹۴ هزار دلار بوده است—رقمی که کمتر از یک دهم هزینههای میلیارد دلاری رقبا در آمریکا است. این افشا، بار دیگر جایگاه چین را در رقابت جهانی هوش مصنوعی زیر ذرهبین برده است.
چرا R1 اینقدر ارزان آموزش دید؟
بر اساس گزارش Nature و همزمان با محدودیت صادرات پردازندههای H100 و A100 به چین از اکتبر ۲۰۲۲، DeepSeek مراحل زیر را برای بهینهسازی هزینهها اجرا کرده است:
- آموزش اصلی R1 به مدت ۸۰ ساعت روی خوشهای از ۵۱۲ تراشه Nvidia H800 ویژه بازار چین
- استفاده از پردازندههای Nvidia A100 در فاز آزمایشی اولیه برای آمادهسازی دادهها
همچنین دیپسیک از تکنیک «تقطیر مدل» (Model Distillation) بهره برد که طبق پژوهش هینتون و همکاران (۲۰۱۵)، میتواند مصرف محاسباتی مدلهای کوچک را تا ۵۰ درصد کاهش دهد و عملکرد آنها را نزدیک به نسخههای سنگین نگه دارد.
مقایسه با هزینههای رقبای آمریکایی
- سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، در سال ۲۰۲۳ اشاره کرد هزینه آموزش مدلهای بنیادی این شرکت «بیش از ۱۰۰ میلیون دلار» بوده است.
- شرکتهای دیگر مانند گوگل و مایکروسافت نیز برای هر نسخهی جدید GPT یا Gemini بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار صرف کردهاند (مطابق گزارشهای Financial Times و Bloomberg).
این افشا نشان داد که چین با سرمایهگذاری هوشمند روی سختافزار دسترسپذیر و روشهای بهینهسازی نرمافزاری، میتواند از رهبر سنتی بازار AI جلو بزند. اما در سوی دیگر، پرسشهایی درباره شفافیت دسترسی به سختافزارهای پیشرفته و استراتژیهای مالکیت فکری مطرح میشود که سرنوشت رقابت صنعت هوش مصنوعی را شکل خواهد داد.
منابع
Reuters, “China’s DeepSeek says its hit AI model cost just US$294,000 to train,” Sep 17, 2025.
Geoffrey Hinton et al., “Distilling the Knowledge in a Neural Network,” NIPS Deep Learning Workshop, 2015.
**مسعود کریمی**
دبیر سرویس فناوریهای نوظهور
مسعود کریمی تحلیلگر فناوری، نویسنده و روزنامهنگار حوزه تکنولوژی با بیش از هشت سال تجربه حرفهای در زمینه پوشش تحولات فناوریهای نوین، هوش مصنوعی و برنامهنویسی است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل روندهای نوظهور در دنیای فناوری، بررسی تأثیرات اجتماعی هوش مصنوعی و پوشش رویدادهای مهم حوزه تکنولوژی میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی مهندسی نرمافزار از دانشگاه علم و صنعت ایران است. در دوران تحصیل، علاوه بر دروس دانشگاهی، به صورت خودآموز به یادگیری مباحث نوین در حوزه هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و برنامهنویسی پیشرفته پرداخته و در چندین دوره تخصصی مرتبط با فناوریهای نوظهور شرکت کرده است.
**سوابق حرفهای**
کریمی فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۶ با راهاندازی یک وبلاگ شخصی در زمینه تحلیل فناوریهای نوین آغاز کرد. در آن وبلاگ، به بررسی موضوعاتی مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و تحولات دنیای برنامهنویسی میپرداخت که با استقبال جامعه فناوری کشور مواجه شد.
پس از کسب تجربه و شناخته شدن در محافل تخصصی، به عنوان نویسنده و تحلیلگر با چندین مجله و وبسایت معتبر حوزه تکنولوژی همکاری کرد. وی در این دوران موفق به تولید دهها مقاله تحلیلی و گزارش تخصصی درباره جدیدترین دستاوردهای فناوری جهان شد.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه مجله تکنولوژی آپلود پیوسته و اکنون به عنوان دبیر سرویس فناوریهای نوظهور در این رسانه فعالیت میکند. در این مسئولیت، تیم نویسندگان و تحلیلگران این حوزه را رهبری کرده و بر تولید محتوای تخصصی درباره هوش مصنوعی، فناوریهای دیجیتال، سختافزار، نرمافزار و تحولات صنعت فناوری نظارت دارد.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی کریمی در تحلیل روندهای فناوریهای نوظهور، بررسی تحولات هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، پوشش رویدادهای مهم صنعت تکنولوژی و گزارشنویسی تحلیلی است. وی همچنین در زمینه فناوریهای سختافزاری، گوشیهای هوشمند، کنسولهای بازی و تحولات دیجیتال تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد کریمی در تحلیل فناوری مبتنی بر پایش مستمر منابع معتبر جهانی، اعتبارسنجی اخبار و اطلاعات، ترجمه دقیق مفاهیم تخصصی به زبانی ساده و قابل فهم برای مخاطب عمومی است. وی در تحلیلهای خود بر تفکیک دقیق واقعیتها از شایعات، بررسی تأثیرات اجتماعی فناوری و پرهیز از بزرگنمایی دستاوردها تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران فناوری ایران است و در چندین همایش و رویداد تخصصی حوزه فناوری به عنوان کارشناس و تحلیلگر مشارکت داشته است.
